Co zrobić z chryzantemami po Wszystkich Świętych? Przezimować, posadzić czy wyrzucić

Po 1 listopada na wielu grobach zostają setki doniczek z chryzantemami. Szkoda je wyrzucać, bo to zdrowe rośliny, które często da się uratować. Chryzantemy po Wszystkich Świętych możesz przezimować w chłodnym, jasnym pomieszczeniu, posadzić w ogrodzie albo, jeśli są chore lub przemarznięte, skompostować. Wybór zależy od tego, jaką masz odmianę: ogrodową, czy doniczkową, która jest wrażliwa na mróz. Poniżej wyjaśniamy, jak to sprawdzić i co zrobić krok po kroku.

W tym artykule:

• Szybka decyzja: jaką masz chryzantemę i co z nią zrobić
• Chryzantema ogrodowa czy doniczkowa? Jak je odróżnić
• Jak przezimować chryzantemy w domu, garażu lub na werandzie
• Sadzenie chryzantem do gruntu po Wszystkich Świętych
• Kiedy chryzantemy trzeba wyrzucić lub skompostować
• Wiosenna pielęgnacja: przesadzanie, nawożenie i uszczykiwanie
• Czy chryzantemy są wieloletnie?
• Najczęstsze błędy
• FAQ

Szybka decyzja: jaką masz chryzantemę i co z nią zrobić

Zanim cokolwiek zrobisz, ustal, w jakim stanie jest roślina i z jakim typem masz do czynienia. Ta tabela da Ci odpowiedź w minutę.

Chryzantema ogrodowa czy doniczkowa? Jak je odróżnić

To rozróżnienie decyduje o całym planie. Większość chryzantem sprzedawanych na cmentarzach to odmiany doniczkowe, uprawiane z myślą o jednym efektownym sezonie kwitnienia. Odmiany ogrodowe są wytrzymalsze i wracają co roku.

Jak je rozpoznać:

1. Etykieta. Szukaj określeń „ogrodowa”, „do gruntu”, „mrozoodporna”, „wieloletnia”. Brak informacji lub opis „doniczkowa” zwykle oznacza odmianę wrażliwą na mróz.
2. Pokrój. Doniczkowe (multiflora) tworzą idealnie kulistą, zwartą poduchę zasypaną kwiatami. Ogrodowe są zwykle luźniejsze, wyższe, z grubszymi pędami.
3. Kwiaty. Ogrodowe często mają mniejsze, bardziej naturalne kwiaty. Wielkokwiatowe odmiany z ogromnymi kwiatami to zazwyczaj uprawy szklarniowe.
4. Miejsce zakupu. Roślina z rozsadnika z oznaczoną odmianą jest bezpieczniejsza niż anonimowa doniczka z marketu.

Jeśli nie masz pewności, traktuj roślinę jak doniczkową i przezimuj ją w pojemniku. Wiosną zobaczysz, jak się spisała.

Jak przezimować chryzantemy doniczkowe

Przezimowanie to najpewniejszy sposób na uratowanie chryzantem z cmentarza. Potrzebujesz chłodnego, jasnego miejsca i odrobiny cierpliwości.

Krok 1: Zabierz roślinę z cmentarza

Zrób to po 1 listopada, najlepiej przed nocnymi przymrozkami. Zabierz doniczkę wraz z podstawką. Wyrzuć znicze, zwiędłe elementy dekoracji i stare wiązanki.

Krok 2: Przytnij przekwitnięte pędy

Gdy kwiaty przekwitną, przytnij pędy nisko nad ziemią, do wysokości około 5-15 cm. Ostrym, czystym sekatorem tnij nad zdrowym pąkiem. Usunięcie górnych części roślin pomaga im zgromadzić siły w korzeniach. Jeśli chryzantema jeszcze kwitnie, możesz poczekać i przyciąć ją po przekwitnięciu.

Krok 3: Wybierz odpowiednie miejsce

Idealne warunki to jasne, chłodne pomieszczenie o temperaturze około 2-8°C, np. nieogrzewana weranda, klatka schodowa, jasny garaż lub piwnica z oknem. Ciepłe, suche powietrze z kaloryferem nie służy chryzantemie, bo roślina nie wchodzi w spoczynek i szybciej choruje.

Krok 4: Podlewaj bardzo oszczędnie

W spoczynku roślina potrzebuje niewiele wody. Podlewaj tylko wtedy, gdy podłoże prawie całkiem przeschnie, zwykle raz na 2-3 tygodnie. Nadmiar wody to najczęstsza przyczyna strat zimą, bo prowadzi do gnicia korzeni. Nie nawoź.

Krok 5: Kontroluj raz w tygodniu

Usuwaj zasychające liście, sprawdzaj, czy nie pojawiła się pleśń i czy pędy są jędrne. Gdy zobaczysz szarą pleśń, usuń porażone fragmenty i zapewnij lepszą wentylację.

Chryzantemy w gruncie: posadzić po Wszystkich Świętych?

Chryzantemy ogrodowe możesz posadzić jesienią, jeśli grunt nie jest zamarznięty, ale najlepiej dać im czas na ukorzenienie się jeszcze przed siarczystymi mrozami. Odmiany doniczkowe lepiej zostawić w pojemniku do wiosny, bo w gruncie często przemarzają.

Jak posadzić chryzantemę jesienią:

1. Miejsce. Słoneczne, osłonięte od wiatru, z przepuszczalną glebą. Chryzantemy nie znoszą zastoju wody.
2. Podłoże. Dobrze, gdy gleba jest próchniczna i lekko wilgotna. Ciężką glinę wymieszaj z piaskiem i kompostem.
3. Przycięcie. Skróć pędy do 10-15 cm.
4. Sadzenie. Wykop dołek nieco większy niż bryła korzeniowa. Posadź roślinę na takiej samej głębokości, na jakiej rosła w doniczce.
5. Kopczykowanie i ściółka. Usyp wokół rośliny niewielki kopiec z ziemi lub kory.
6. Osłona. Przykryj chryzantemę agrowłókniną lub gałęziami iglaków, szczególnie w chłodniejszych rejonach.

Pamiętaj, że chryzantemy ogrodowe są mrozoodporne w różnym stopniu, zależnie od odmiany. W mroźnych regionach i przy braku śniegu dodatkowa osłona jest obowiązkowa.

Kiedy chryzantemę trzeba wyrzucić lub skompostować

Nie każdą roślinę da się uratować. Odpuść, jeśli widzisz:

• czarne, miękkie lub zgniłe pędy u nasady,
• przy wyjęciu z doniczki ciemne, rozpadające się korzenie o nieprzyjemnym zapachu,
• szarą pleśń na większości rośliny,
• całkowicie przemarznięte, suche i łamliwe pędy,
• ślady szkodników (mszyc, przędziorków) na całej roślinie.

Zdrowe resztki roślin możesz wrzucić na kompost. Chore wyrzuć do bioodpadów. Nie kompostuj ich, bo choroby mogą rozprzestrzenić się po ogrodzie. Pamiętaj także, że chryzantemy cięte z bukietów nie ukorzenią się, więc po przekwitnięciu ich miejsce jest na kompoście.

Wiosenna pielęgnacja: jak obudzić chryzantemę

Przezimowana roślina potrzebuje wiosną delikatnego startu.

• Marzec: przenieś doniczkę w jaśniejsze i cieplejsze miejsce. Zacznij podlewać regularniej.
• Marzec-kwiecień: wyjmij roślinę z doniczki, usuń zeschnięte korzenie i przesadź do świeżego, żyznego podłoża w nieco większym pojemniku. Możesz ją także podzielić na kilka mniejszych części.
• Po 15 maja (po tzw. zimnych ogrodnikach): wystaw chryzantemę na zewnątrz lub posadź w gruncie. Najpierw przyzwyczajaj ją stopniowo do słońca i wiatru.
• Nawożenie: wiosną zastosuj nawóz z większą ilością azotu, który wspomaga wzrost zielonej masy. Latem przejdź na nawóz do roślin kwitnących, z przewagą fosforu i potasu.

Uszczykiwanie: klucz do obfitego kwitnienia

Chryzantemy tworzą piękne, zwarte krzaczki dzięki regularnemu uszczykiwaniu, czyli pozbawianiu pędów wierzchołków. Gdy młode pędy mają około 10-15 cm, przytnij ich końcówki. Powtarzaj zabieg co 3-4 tygodnie. Ostatni raz uszczykuj na przełomie czerwca i lipca, bo późniejsze cięcie opóźni lub osłabi kwitnienie jesienią.

Czy chryzantemy są wieloletnie?

Tak, większość chryzantem to byliny, ale nie wszystkie przeżyją polską zimę w gruncie. Chryzantemy ogrodowe są traktowane jako rośliny wieloletnie, a po prawidłowym zimowaniu odrastają co roku. Odmiany doniczkowe są wieloletnie biologicznie, lecz w praktyce często uprawiane jako sezonowe, bo nie mrozoodporne i trudniej je przezimować.

Warto też wiedzieć, że chryzantemy to rośliny krótkiego dnia, czyli zawiązują pąki, gdy dni stają się krótsze. Producenci doniczek regulują ten proces sztucznie, żeby kwiaty pojawiły się dokładnie na 1 listopada. Dlatego w kolejnym roku przezimowana roślina może zakwitnąć nieco później i mniej symetrycznie niż kupiona w sklepie. To normalne, nie oznacza choroby.

Najczęstsze błędy

1. Wyrzucanie zdrowych roślin tylko dlatego, że przekwitły.
2. Trzymanie w ciepłym mieszkaniu zamiast w chłodnym, jasnym miejscu.
3. Zbyt obfite podlewanie zimą, które prowadzi do gnicia korzeni.
4. Sadzenie niemrozoodpornych odmian w gruncie bez osłony.
5. Brak cięcia po przekwitnięciu, przez co roślina robi się zbyt wysoka i rzadka.
6. Zbyt późne uszczykiwanie po lipcu.
7. Ustawianie doniczki na zimnym, mokrym podłożu bez podstawki lub podwyższenia.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

Co zrobić z chryzantemami po Wszystkich Świętych?

Zabierz je z cmentarza, oceń stan i rodzaj odmiany. Zdrowe doniczkowe przytnij do 5-15 cm i przezimuj w jasnym, chłodnym miejscu. Ogrodowe możesz posadzić w gruncie i osłonić agrowłókniną. Chore lub zgniłe rośliny wyrzuć do bioodpadów.

Co zrobić z chryzantemami z cmentarza?

Postępuj tak samo jak z każdą chryzantemą doniczkową: usuń znicze i ozdoby, przytnij przekwitnięte pędy i przenieś roślinę w chłodne, jasne miejsce. Jeśli to możliwe, sprawdź, czy kwiaty nie są przemarznięte.

Co zrobić z przekwitniętymi chryzantemami?

Przytnij pędy nisko nad ziemią, do około 5-15 cm. Następnie przenieś doniczkę do chłodnego, jasnego pomieszczenia i podlewaj tylko wtedy, gdy ziemia przeschnie.

Czy chryzantemy w doniczce można trzymać w domu?

Można, ale nie w ciepłym salonie. Chryzantema najlepiej znosi chłód około 2-8°C, więc lepiej sprawdzi się garaż z oknem, weranda lub jasna klatka schodowa. W temperaturze pokojowej roślina szybciej słabnie.

Kiedy ostatni raz przycina się chryzantemy?

Uszczykiwanie wykonuj do przełomu czerwca i lipca. Późniejsze cięcie opóźnia i osłabia kwitnienie jesienią.

Jak przechować chryzantemy na drugi rok?

Przytnij pędy po przekwitnięciu, przenieś roślinę do jasnego, chłodnego miejsca, podlewaj rzadko (co 2-3 tygodnie), a wiosną przesadź do świeżej ziemi i stopniowo wystaw na zewnątrz po 15 maja.

Czy chryzantemy są wieloletnie?

Tak, większość to byliny, ale odmiany doniczkowe często nie wytrzymują mrozu w gruncie. Ogrodowe odrastają co roku po właściwej osłonie na zimę.

Podsumowanie

Chryzantemy po Wszystkich Świętych wcale nie muszą kończyć na śmietniku. Sprawdź, jaką masz odmianę, przytnij przekwitnięte pędy i wybierz właściwą drogę: przezimowanie w chłodnym, jasnym miejscu albo posadzenie w ogrodzie z solidną osłoną. Dzięki oszczędnemu podlewaniu i wiosennemu przesadzaniu możesz cieszyć się kwitnącymi chryzantemami również w następnym roku.