Wielu ogrodników amatorów ogranicza się do tradycyjnych wiosennych wysiewów małych rzodkiewek. Tymczasem na świecie, a zwłaszcza w Azji, od wieków prym wiodą gatunki osiągające gigantyczne rozmiary. Odpowiednie zaplanowanie uprawy pozwala cieszyć się olbrzymimi, soczystymi korzeniami, które idealnie nadają się do sałatek, kiszenia, pieczenia, a nawet długiego przechowywania zimowego. Kategoria warzyw "gigant rzodkiewka" obejmuje najczęściej blisko z nią spokrewnioną rzodkiew - roślinę o znacznie dłuższym okresie wegetacji i wyższych wymaganiach co do głębokości uprawy.
Wielkość gigantycznej rzodkiewki w dłoni, porównanie na dłoni, zielone liście rzodkiewki w tle

Gigantyczne odmiany rzodkwi, takie jak rzodkiew japońska czy wyrazista w smaku rzodkiewka czarna, potrafią wielokrotnie przewyższyć wielkością i wagą standardowy pęczek wiosennych rzodkiewek.

Najlepsze gigantyczne odmiany rzodkiewek i rzodkwi

Szukając nasion pod hasłem "odmiany rzodkiewek", zazwyczaj trafiamy na klasyki typu Opolanka czy Malaga. Jeśli jednak naszym celem są prawdziwe giganty, powinniśmy skierować swoją uwagę na rzodkiew. Różnica między rzodkiewką a rzodkwią polega przede wszystkim na wielkości korzenia spichrzowego, czasie wegetacji (rzodkiew rośnie znacznie dłużej) oraz smaku i sposobie przechowywania.

1. Rzodkiew japońska (Daikon) - biały król wielkości

Rzodkiew japońska to absolutny rekordzista w świecie rzodkwi. Odmiany w typie Daikon (co po japońsku oznacza "wielki korzeń") tworzą cylindryczne, imponujące zgrubienia, które mogą dorastać do 50-60 cm długości i ważyć od 1 do nawet 3 kilogramów! Posiadają bardzo delikatny, chrupiący i soczysty miąższ, w którym brakuje typowej dla rzodkiewek "ostrości". Daikon doskonale nadaje się do jedzenia na surowo, marynowania (np. jako popularne żółte paski takuan dodawane do sushi) oraz gotowania.

2. Rzodkiew chińska (typu Mantanghong) - arbuzowa niespodzianka

Rzodkiew chińska to warzywo, które robi furorę dzięki swojemu wnętrzu. Z zewnątrz korzeń ten (osiągający zazwyczaj rozmiar dużej pięści, około 10-15 cm średnicy) bywa niepozorny - często o biało-zielonkawej skórce. Po przekrojeniu ukazuje jednak jaskraworóżowy, amarantowy miąższ, przez co często nazywana jest rzodkiewką arbuzową (Watermelon Radish). Jest słodkawa w smaku, niezwykle chrupiąca i osiąga wagę od 300 do nawet 800 gramów.

3. Rzodkiewka czarna (Murzynka) - wyrazista i lecznicza

Często wyszukiwana jako rzodkiewka czarna lub rzodkiew czarna, jest jedną z najstarszych i najzdrowszych odmian uprawianych w Europie. Korzenie, w zależności od wybranej odmiany, mogą być kuliste, osiągając wielkość dużego jabłka, lub podłużne, wkręcające się w ziemię na głębokość ponad 20 cm. Jej miąższ jest śnieżnobiały, ale otacza go chropowata, kruczoczarna skórka. Rzodkiew czarna charakteryzuje się bardzo pikantnym, wyrazistym smakiem - idealnie sprawdza się w syropach na kaszel oraz jako rozgrzewający dodatek do jesiennych dań. Podobnie jak w przypadku kiełków rzodkiewki, jest niezwykle bogata w prozdrowotne glukozynolany działające antybakteryjnie.

4. Żółta rzodkiew (Zlata / Agata) - nietypowy kolor i kształt

Wpisując w wyszukiwarkę "zolta rzodkiew" lub "zolta rzodkiewka", znajdziemy odmiany, które co prawda rzadko biją rekordy długości, ale dorastają do bardzo solidnych rozmiarów (korzenie kuliste lub owalne o średnicy 5-8 cm). Ich żółta skórka kryje miąższ o bardzo delikatnym, niemal masłowym smaku, który nie parcieje tak szybko jak u rzodkiewek wiosennych.

 Porównanie standardowej rzodkiewki z gigantycznymi odmianami rzodkwi

CechyStandardowa Rzodkiewka (np. 18-dniowa)Rzodkiew Japońska (Daikon)Rzodkiew Chińska (Arbuzowa)Rzodkiew Czarna (Murzynka)
Waga zgrubienia 10 - 25 gramów 500 g - 3 kg 200 g - 800 g 150 g - 500 g
Kształt / Długość Okrągły lub podłużny (ok. 2-4 cm) Podłużny, walcowaty (do 60 cm) Kulisty, pękaty (ok. 10 cm średnicy) Kulisty lub podłużny (10-25 cm)
Smak Umiarkowanie pikantny, pieprzny Łagodny, soczysty, wodnisty Słodkawy, chrupiący, orzechowy Bardzo ostry, pikantny
Okres wegetacji Bardzo krótki (ok. 3-4 tygodni) Długi (od 60 do nawet 90 dni) Średni do długiego (ok. 50-60 dni) Długi (ok. 80-100 dni)
Zastosowanie kulinarne Nowalijka, do kanapek, twarożku Sałatki, kiszonki, dania gotowane (Azja) Ozdoba potraw, carpaccio z rzodkwi Syropy lecznicze, surówki z jabłkiem
Zdolność przechowywania Szybko więdnie i parcieje Możliwość przechowywania do kilku miesięcy Dobrze się przechowuje w chłodzie Idealna warzywna rezerwa na całą zimę
Ogrodnik w rękawicach wyciągający z pulchnej ziemi ogromny, biały korzeń rzodkwi japońskiej daikon.

Prawidłowa uprawa rzodkwi japońskiej wymaga głęboko spulchnionej i przepuszczalnej gleby. Tylko w takich warunkach warzywo może swobodnie budować swoje potężne, podłużne korzenie bez ryzyka deformacji

Rzodkiew uprawa: Wymagania glebowe i stanowisko dla gigantów

Jeśli uprawa rzodkiewki w standardowym rozmiarze nie stanowi dla Ciebie wyzwania, to wyhodowanie jej wersji XXL wymaga po prostu nieco więcej cierpliwości i lepszego przygotowania stanowiska. Sukces w uprawie gigantycznych rzodkwi zależy przede wszystkim od gleby.

1. Jak przygotować ziemię pod wielkie rzodkwie?

Z racji tego, że korzenie rzodkwi japońskiej lub czarnej wchodzą bardzo głęboko w profil glebowy, ziemia musi być niezwykle głęboko i starannie uprawiona. Idealne będzie stanowisko słoneczne lub delikatny półcień, a sama gleba żyzna, próchniczna, o obojętnym lub lekko kwaśnym pH. Ziemia nie może być zbita, gliniasta, ani pełna kamieni. W ciężkiej, zbitej glebie gigantyczne korzenie będą nie tylko zahamowane we wzroście, ale też zaczną się silnie deformować, wykrzywiać, a nawet pękać. Aby tego uniknąć, podłoże warto spulchnić, dodając dużo dobrze przerobionego kompostu oraz, w razie potrzeby, piasku, co rozluźni strukturę ziemi. Absolutnie unikajmy wysiewu rzodkwi na stanowisku świeżo nawożonym obornikiem - rośliny źle znoszą takie warunki i znacznie gorzej się rozwijają.

2. Siew rzodkwi - kiedy to robić, by warzywo poszło "w korzeń"?

Złota zasada z uprawy mniejszych rzodkiewek znajduje zastosowanie również tutaj: rzodkiew jest warzywem krótkiego dnia. W przypadku długiego dnia i letnich upałów, roślina zamiast tworzyć masywne zgrubienie korzeniowe, przedwcześnie wybija w pęd kwiatowy (tworząc nasiona), a sam korzeń twardnieje i staje się niejadalny. Dlatego sadzenie rzodkiewki gigant, a w zasadzie jej siew, najlepiej przeprowadzać w drugiej połowie lata.
  • Dla rzodkwi japońskiej i chińskiej optymalny czas siewu to zazwyczaj przełom lipca i połowa sierpnia.
  • Rzodkiew czarną, ze względu na dłuższy okres wegetacji, wysiewamy na zbiór zimowy od połowy czerwca (najpóźniej do połowy lipca). Sieje się je bezpośrednio do gruntu, w rzędy oddalone od siebie o około 30-40 cm (giganty potrzebują dużo miejsca), nasiona umieszczając na głębokości ok. 2 cm. Bardzo ważna jest przerywka - po wschodach siewki trzeba przerzedzić, zostawiając rośliny co 10-15 cm (lub więcej w przypadku najpotężniejszych odmian Daikon).

3. Podlewanie to klucz do chrupkości

Gigantyczny korzeń w dużej mierze składa się z wody, dlatego systematyczne nawadnianie jest priorytetem. Ziemia wokół roślin powinna być stale lekko wilgotna, ale nie zalana. Przesuszenie uprawy (szczególnie latem) i następujące po nim nagłe, obfite podlanie, niechybnie doprowadzi do pękania i rozszczepiania podłużnych korzeni gigantycznych rzodkwi. Nieregularne podlewanie sprawia też, że miąższ parcieje i staje się nieprzyjemnie piekący, ostry i zdrewniały.

Kalendarz siewu i zbiorów gigantycznych rzodkwi (Uprawa na zbiór jesienny)

Działanie / CzynnośćRzodkiew Japońska (Daikon)Rzodkiew Czarna (Zimowa)Rzodkiew Chińska
Wysiew nasion do gruntu Lipiec - początek sierpnia Czerwiec - połowa lipca Lipiec - początek sierpnia
Głębokość siewu 2 - 2,5 cm 2 cm 1,5 - 2 cm
Rozstawa (odstępy) 30 x 15 cm 30 x 10 cm 25 x 10 cm
Konieczność przerywki TAK (po pojawieniu się 2-3 liści) TAK TAK
Czas od siewu do zbioru 60 - 80 dni 80 - 100 dni 50 - 65 dni
Planowany czas zbioru Październik - Listopad Październik - Listopad Wrzesień - Październik

Najczęstsze problemy: dlaczego rzodkiew idzie w liście, a nie w bulwę?

Zarówno przy klasycznej rzodkiewce, jak i przy wielkich odmianach rzodkwi, działkowcy czasami zmagają się z brakiem zadowalających zgrubień. Jeśli posialiśmy warzywo w odpowiednim terminie, przyczyną niepowodzeń zazwyczaj jest gleba. Jeśli w ogrodzie zastosowaliśmy przedawkowanie nawozów azotowych, roślina inwestuje całą energię w rozwój potężnych, wspaniałych liści, pozostawiając korzeń cienkim niczym ołówek.

Wrogami gigantycznych rzodkiewek są także szkodniki:

Pchełki ziemne - te małe, czarne, skaczące chrząszcze pojawiają się w suche, gorące dni i potrafią wygryźć w młodych liściach prawdziwe sito. Rozwiązaniem jest utrzymywanie stałej wilgotności gleby (pchełki jej nie lubią) oraz zapobiegawcze stosowanie mączki bazaltowej. Śmietka kapuściana - muchówka stanowiąca postrach plantatorów warzyw korzeniowych. Jej larwy wgryzają się bezpośrednio w duży, rozwijający się korzeń rzodkwi, drążąc w nim korytarze. Uszkodzone zgrubienia zaczynają gnić i są niezdatne do spożycia. Skuteczną naturalną ochroną jest szczelne przykrywanie grządek białą agrowłókniną zaraz po wysiewie nasion, by zablokować owadom dostęp do złożenia jaj.

Przekrojona na pół duża, czerwona rzodkiewka ukazująca biały, gąbczasty i pusty środek, leżąca w białej misce obok całych rzodkiewek i zielonych liści

Na zdjęciu widoczny jest przekrój rzodkiewki z charakterystycznym, gąbczastym i pustym środkiem, co jest typowym objawem zjawiska zwanego parcieniem. Problem ten pojawia się najczęściej w wyniku błędów w uprawie, takich jak nieregularne podlewanie, upały lub przetrzymanie rzodkiewki zbyt długo w ziemi. Takie zgrubienia szybko tracą wodę, drewnieją i stają się niesmaczne

Dlaczego warto jeść gigantyczne rzodkwie? Bomba witamin i cud kulinarny

Podczas gdy maleńkie rzodkiewki cieszą nas tylko wiosną, duże rzodkwie to magazyny zdrowia na jesień i zimę. Obok dużej zawartości błonnika, w rzodkwi - podobnie zresztą jak wykazują to właściwości zdrowotne kiełków rzodkiewki – znajdziemy mnóstwo witaminy C wspierającej układ odpornościowy organizmu oraz witamin z grupy B, potasu i kwasu foliowego.

Tym, co czyni rzodkiew warzywem wręcz leczniczym, jest bardzo wysoka obecność glukozynolanów i olejków gorczycznych (szczególnie skoncentrowanych w ostrej rzodkwi czarnej). To właśnie te same antynowotworowe i antybakteryjne substancje, za które tak bardzo cenione są kiełki. W dawnych czasach sok wyciskany z ogromnych czarnych bulw rzodkwi mieszany z miodem był niezawodnym lekiem wykrztuśnym na kaszel, chore zatoki oraz panaceum na problemy z układem trawiennym i wątrobą. Z kolei Daikon w kuchni japońskiej chrupie się jako naturalny środek stymulujący trawienie ciężkich potraw.

Niezależnie od tego, czy Twoim marzeniem jest ogromna, długa na pół metra rzodkiew japońska, kolorowa jak arbuz rzodkiew chińska, czy piekąca rzodkiew czarna, ich uprawa z pewnością dostarczy Ci mnóstwo ogrodniczej satysfakcji. Przestrzegaj optymalnych terminów siewu, dbaj o pulchną glebę i solidne, ale umiarkowane podlewanie, a gigant rzodkiewka stanie się stałym punktem jesiennych zbiorów w Twoim ogrodzie.