Kiedy wykopać pory? Zimowanie pora w gruncie i piwnicy

Większości porów nie trzeba wykopywać na zimę. Odmiany jesienne i zimowe możesz zostawić w gruncie, okryć ściółką i zbierać na bieżąco, nawet do wiosny. Wykopać należy pory odmian letnich i jesiennych, a także wszystkie, gdy zapowiadają się silne mrozy lub gleba zamarza na kamień. Wykopany por zadołuj w piasku albo przechowuj w chłodnej piwnicy (ok. 0-2°C, wilgotność 90-95%), a nadmiar zamroź po blanszowaniu.

W tym poradniku wyjaśniamy, jak ocenić gotowość pora do zbioru, jak długo por może zostać w ziemi, do jakiej temperatury wytrzymuje i jak go bezpiecznie zimować: w gruncie, w dołku, w piwnicy, w lodówce i w zamrażarce. Dowiesz się też, co zrobić z porami cienkimi albo takimi, które poszły w kwiat.

Czy pory trzeba wykopywać na zimę?

Nie zawsze. Por jest jednym z najbardziej mrozoodpornych warzyw uprawianych w naszym klimacie, ale jego odporność zależy od odmiany, regionu i sposobu osłonięcia. O tym, co zrobić z porami, decyduje głównie to, ile ich masz i jak mroźne zimy są u Ciebie. Poniższa tabela pomoże podjąć decyzję.

Odmiany omawiamy w artykule Por - uprawa, właściwości i odmiany. To od odmiany zależy, czy por zimuje w gruncie.

Kiedy wykopać pory?

Termin zbioru zależy od odmiany i terminu siewu. Orientacyjnie:

• odmiany letnie i wczesne - od lipca do września, na bieżąco, bez przechowywania,

• odmiany jesienne - od września do listopada, zbiór przed silnymi mrozami,

• odmiany zimowe - od listopada do wiosny, wykopujesz tyle, ile potrzebujesz.

Po czym poznać, że por jest gotowy?

1. Biała łodyga ma co najmniej 2-3 cm średnicy. To minimum, przy którym por warto zbierać. Im grubszy, tym lepiej, o ile nie jest zdrewniały.

2. Liście są sztywne i ciemnozielone, a nie żółknące i puste w środku.

3. Zbliżają się przymrozki, a Ty nie planujesz zimowania w gruncie.

Pory zbieramy w suchy dzień, a ziemia nie może być zamarznięta. Mokra gleba oblepia roślinę, a wilgoć na łodydze sprzyja gniciu. Ogólne zasady jesiennych zbiorów opisaliśmy w artykule zbiór i przechowywanie warzyw korzeniowych.

Do jakiej temperatury wytrzymuje por?

Por to warzywo wyjątkowo odporne na chłód, ale odporność nie jest taka sama u wszystkich odmian:

• Odmiany letnie i wczesne znoszą słabe przymrozki, ale przy silniejszych mrozach uszkadzają się liście i łodyga.

• Odmiany jesienne zwykle wytrzymują przymrozki do kilku stopni poniżej zera.

• Odmiany zimowe, np. Arkansas czy Blizzard, mogą przetrwać znacznie niższe temperatury, zwłaszcza obsypane ziemią i przykryte ściółką lub śniegiem.

Dokładna granica zależy od odmiany, wilgotności gleby i tego, czy mróz pojawia się nagle, czy stopniowo. Sprawdź opis odmiany na opakowaniu nasion lub u producenta. Największym zagrożeniem są silne mrozy bez okrywy śnieżnej oraz naprzemienne mrozy i odwilże, które uszkadzają tkanki rośliny.

Jak długo por może być w ziemi?

Odmiany zimowe mogą zostać w gruncie przez całą zimę i być zbierane aż do wiosny. Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, im cieplej na przedwiośniu, tym szybciej por zaczyna wybijać w pęd kwiatowy i twardnieć w środku. Po drugie, zmarznięta gleba utrudnia wykopywanie, więc zaplanuj zbiór zawczasu.

Odmiany jesienne i letnie lepiej zebrać do końca listopada. Pozostawione w gruncie na całą zimę często gniją lub przemarzają.

Jak zimować pory w gruncie?

Zimowanie w gruncie to najwygodniejsza metoda: masz świeże pory przez całą zimę i nie potrzebujesz piwnicy. Zrób to tak:

1. Obsyp łodygi ziemią (kopczykowanie) do wysokości 15-20 cm. Chroni to białą część przed mrozem i wybiela ją.

2. Nie obcinaj liści przed zimą. Chronią łodygę i pozwalają roślinie oddychać.

3. Przykryj grządkę grubą warstwą ściółki (15-20 cm słomy, liści, kory lub zrębków).

4. Przed silnymi mrozami dodatkowo okryj agrowłókniną, szczególnie jeśli zima jest bezśnieżna.

5. Zadbaj o odpływ wody. Por nie lubi stagnującej wilgoci na przedwiośniu, bo wtedy gnije.

Jak zbierać pory zimą z zamarzniętej gleby?

Nie wyrywaj porów siłą z zamarzniętej ziemi, bo łodygi się łamią. Odgarnij ściółkę z tej części grządki, z której będziesz zbierać. Poczekaj na odwilż lub rozmroź glebę, a dopiero wtedy podważ por widłami. Dobrym sposobem jest zostawienie jednego rzędu pod grubszą ściółką, który nie zamarza i służy jako zimowa „spiżarnia”.

Jak wykopać pory krok po kroku?

1. Wybierz suchy dzień i sprawdź, czy gleba nie jest zamarznięta.

2. Podważ por widłami amerykankami, nie szpadlem. Wbij narzędzie w odległości ok. 10-15 cm od rośliny, aby nie uszkodzić łodygi i korzeni.

3. Delikatnie otrząśnij ziemię. Nie myj porów przed przechowywaniem.

4. Usuń uszkodzone i żółte liście zewnętrzne. Nie obcinaj korzeni całkowicie, jeśli chcesz zadołować pory.

5. Posortuj pory. Do przechowywania nadają się tylko zdrowe, twarde i grube. Cienkie, uszkodzone lub z pędem kwiatowym zużyj od razu.

Zadołowanie pora: jak zadołować pory na zimę?

Zadołowanie to tradycyjny sposób na przechowanie porów w ogrodzie lub w piwnicy. Pory stoją pionowo w wilgotnym podłożu, więc nie schną i zachowują świeżość.

Zadołowanie w gruncie

1. Wybierz osłonięte miejsce, np. przy ścianie budynku lub w cieniu, gdzie gleba nie zalega wodą.

2. Wykop rowek o głębokości dostosowanej do wysokości porów.

3. Ułóż pory pionowo lub lekko skośnie, ciasno obok siebie.

4. Obsyp ziemią lub wilgotnym piaskiem, aby biała część była zakryta.

5. Przed silnymi mrozami okryj słomą, liśćmi lub agrowłókniną.

Zadołowanie w skrzynkach (piwnica, garaż, szopa)

1. Przygotuj skrzynki z otworami i wsyp 5-10 cm lekko wilgotnego piasku.

2. Ustaw pory pionowo, blisko siebie, i obsyp piaskiem do połowy wysokości białej części.

3. Skrzynki ustaw w chłodnym i ciemnym miejscu. Piasek powinien być wilgotny, ale nie mokry.

4. Co 2-3 tygodnie sprawdzaj pory i usuwaj te, które zaczynają gnić.

Jak przechowywać pory po wykopaniu?

Optymalne warunki do przechowywania to temperatura 0-2°C i wilgotność 90-95%. Poniższa tabela porównuje najpopularniejsze metody.

Jak zamrozić pory?

1. Umyj pory dokładnie, rozcinając je wzdłuż i płucząc między warstwami liści.

2. Pokrój w plastry lub półplasterki.

3. Blanszuj we wrzątku ok. 2 minuty, następnie schłodź w zimnej wodzie.

4. Osącz, osusz, zapakuj do woreczków lub pojemników i zamroź.

Jak wysuszyć pory?

Pokrój umyte pory w cienkie plasterki i susz w suszarce lub piekarniku w temperaturze 50-60°C do całkowitego stwardnienia. Przechowuj w szczelnym słoiku. To świetny dodatek do zup i domowych mieszanek przypraw.

Więcej o zastosowaniu porów w kuchni, ich wartości odżywczej i przeciwwskazaniach przeczytasz w artykule Por - uprawa, właściwości i odmiany.

Najczęstsze błędy przy zimowaniu pora

• Wyrywanie z zamarzniętej gleby: łodygi łamią się, a pory są zniszczone.

• Brak ściółki w bezśnieżne zimy: silny mróz uszkadza łodygę.

• Zbyt późne wykopanie porów odmian letnich i jesiennych: przemarzają i gniją.

• Mycie porów przed przechowywaniem: wilgoć przyspiesza psucie się.

• Zbyt ciepła piwnica: powyżej 4-5°C pory więdną, wypuszczają nowe liście i tracą jakość.

• Zbyt suchy piasek lub zbyt mokry: w pierwszym przypadku pory schną, w drugim gniją.

• Brak przeglądów: jeden gnijący por może zainfekować pozostałe.

• Przechowywanie obok jabłek i gruszek: wydzielany przez nie etylen przyspiesza psucie się warzyw, a por może przejąć obce zapachy.

Co zrobić z porami cienkimi albo takimi, które poszły w kwiat?

Pory cienkie (poniżej 2 cm średnicy) nie nadają się do długiego przechowywania. Zużyj je na bieżąco do zup i bulionów albo zamroź. Jeśli są zdrowe, możesz je zadołować w ogrodzie, a wiosną część z nich jeszcze podrośnie, choć nie osiągną dużych rozmiarów.

Pory z pędem kwiatowym mają twardy, zdrewniały środek. Wytnij sztywny pęd, a miękką, zewnętrzną część łodygi wykorzystaj w kuchni. Takie pory nie nadają się do przechowywania, więc zużyj je od razu. Jeśli chcesz zebrać nasiona, zostaw kilka roślin, bo por jest rośliną dwuletnią i kwitnie w drugim roku uprawy.

Dlaczego pory wypuszczają pędy kwiatowe i jak uprawiać je, aby były grube, opisujemy w poradniku uprawa pora krok po kroku.

Co zrobić z porami wiosną?

Pory, które przezimowały w gruncie, zbieraj jak najwcześniej, zanim zaczną wybijać w pęd kwiatowy. Wiosną łodyga staje się twardsza, a środek traci delikatność. Puste miejsca po zebranych porach od razu przygotuj pod kolejne uprawy. Terminy wysiewu i sadzenia znajdziesz w kalendarzu ogrodnika na marzec. Na jesienne prace, które warto wykonać już teraz, zajrzyj do kalendarza ogrodnika na listopad.

FAQ - najczęstsze pytania o wykopywanie i zimowanie porów

Kiedy wykopać pory na zimę?

Odmiany letnie i jesienne najlepiej wykopać od września do końca listopada, przed silnymi mrozami. Odmiany zimowe możesz zostawić w gruncie i wykopywać na bieżąco.

Czy pory trzeba wykopywać na zimę?

Nie zawsze. Odmiany zimowe można zimować w gruncie, jeśli okryjesz je ściółką. Wykopać trzeba pory odmian letnich i jesiennych oraz wszystkie, gdy zapowiadają się silne mrozy bez śniegu.

Do jakiej temperatury wytrzymuje por?

Zależy od odmiany. Odmiany letnie znoszą jedynie słabe przymrozki, jesienne wytrzymują kilka stopni poniżej zera, a zimowe znacznie niższe temperatury, zwłaszcza obsypane i przykryte ściółką.

Jak długo por może być w ziemi?

Odmiany zimowe mogą pozostać w gruncie przez całą zimę, do wczesnej wiosny. Odmiany jesienne najlepiej zebrać do końca listopada.

Kiedy por jest gotowy do zbioru?

Gdy biała łodyga ma co najmniej 2-3 cm średnicy, liście są zdrowe i ciemnozielone, a pory są jędrne. Im grubszy por, tym więcej wartościowej części.

Co zrobić, żeby por był gruby?

Wysadź go na żyznym, próchniczym podłożu w pełnym słońcu, regularnie podlewaj, nawoź i kopczykuj łodygi w trakcie sezonu. Szczegóły znajdziesz w naszym poradniku uprawy pora.

Jak przechować pory w piwnicy?

Zadołuj je w skrzynkach z lekko wilgotnym piaskiem, w temperaturze 0-2°C i przy wilgotności 90-95%. Ustaw pory pionowo, a co 2-3 tygodnie sprawdzaj, czy żaden nie gnije.

Czy pory można zamrozić?

Tak. Najlepiej pokroić je w plastry, blanszować ok. 2 minuty, schłodzić, osuszyć i zapakować do woreczków. Zamrożone pory przydadzą się do zup, sosów i zapiekanek.

Czy myć pory przed przechowywaniem?

Nie. Otrząśnij tylko ziemię. Umyj dopiero przed użyciem, rozcinając por wzdłuż i płucząc między warstwami liści.

Podsumowanie

Większości porów nie trzeba wykopywać na zimę. Odmiany zimowe zostaw w gruncie, obsyp ziemią i przykryj ściółką. Odmiany letnie i jesienne wykop do końca listopada, w suchy dzień. Na dłuższe przechowywanie zadołuj je w piasku lub umieść w chłodnej piwnicy, a nadmiar zamroź albo wysusz.

Cały cykl uprawy pora znajdziesz w artykule Por - uprawa, właściwości i odmiany. Jeśli planujesz też zimowanie innych warzyw, sprawdź, kiedy siać seler, aby w kolejnym roku mieć duże korzenie.